Podstawowy podział:

1. Naturalne kamienie szlachetne.
2. Naturalne kamienie ozdobne.
3. Syntetyczne kamienie tak z grupy szlachetnych jak i ozdobnych,
4. Sztuczne kamienie ozdobne.

Niektórzy kamienie ozdobne nazywają kamieniami „półszlachetnymi”, ale nazwa ta nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia.

Powszechnie przyjęło się, że kamienie szlachetne to przede wszystkim: diamenty, rubiny, szafiry, szmaragdy, tanzanity, opale i coś tam jeszcze w zależności od indywidualnych upodobań.

Niniejszym zdecydowanie i jednoznacznie dementuję tę błędna opinię. O tym bowiem czy dany kamień kolorowy zaliczymy do „szlachetnych” czy tylko „ozdobnych” nie decyduje tylko jego nazwa jak też nie decydują jego właściwości fizyczno-chemiczne.

Wszystkim z Państwa wiadomo, że za najszlachetniejszy kamień powszechnie uznajemy  diament, nieprawdaż?

Dla wielu z Państwa wiadomo również, że diamenty na szeroką skalę stosowane są w przemyśle. W zwykłym nożyku jakiego używają szklarze do cięcia szkła jako ostrze służy diament, taki sam pod względem swoich właściwości jak diament w pierścionku.

Czy to znaczy, że diament z nożyka do ciecia szkła można przełożyć do pierścionka???

Można, pytanie tylko czy ten pierścionek Państwu by się podobał???

O tym czy dany kamień zaliczymy do „szlachetnych”, „ozdobnych” czy wręcz potraktujemy go jako rzecz nie nadającą się do niczego decyduje jego JAKOŚĆ, w pełnym tego słowa znaczenia, a mówiąc bardziej zrozumiale jego struktura wewnętrzna, czystość, przezroczystość, barwa, fluorescencja, jakość szlifu etc.

Wiedząc o tym nie podniecajmy się słysząc samo słowo rubin czy szmaragd. By popaść w ekstazę musimy dowiedzieć się o tym kamieniu dużo, dużo więcej. Musimy poznać jego KLASĘ. Bez tego może być niewart „złamanego grosza”.

Do kategorii kamieni szlachetnych, pod warunkiem dobrej jubilerskiej jakości zaliczymy niewątpliwie:

1. diament,
2. szmaragd,
3. rubin,
4. szafir,
5. topaz,
6. tanzanit,
7. aleksandryt,
8. spinel,
9. turmalin,
10. czy niektóre odmiany granatu czy opala.

Nie zaliczymy natomiast agatów, kwarcu, ametystu, malachitu czy bursztynu. Będą to zatem kamienie ozdobne. Pewnym wyznacznikiem pozwalającym ocenić czy jest to kamień szlachetny czy tylko ozdobny jest jego twardość względna określona w skali Mohs’a, choć wyjątkiem od tej zasady jest opal.

Oczywiście podana tu lista tak kamieni szlachetnych jak i ozdobnych jest bardzo fragmentaryczna. Dla chcących zgłębić ten temat polecam książkę Waltera Schumanna pt. „Kamienie szlachetne i ozdobne ”wydawnictwa Alma-Press.

Kilka słów na temat kamieni syntetycznych i kamieni sztucznych. Oba te rodzaje to kamienie wyprodukowane w laboratorium przez człowieka, a różnica pomiędzy nimi polega na tym, że mianem kamienia syntetycznego nazywamy taki kamień który ma swój odpowiednik pod względem właściwości fizycznych w przyrodzie np. rubin czy szafir. Natomiast kamień stworzony przez człowieka, który nie ma swojego odpowiednika w przyrodzie nazywamy kamieniem sztucznym. Przykładowym, a najbardziej znanym kamieniem sztucznym jest cyrkonia.

Wiemy już, że o wartości kamienia naturalnego stanowi jego jakość czy inaczej mówiąc jego klasa. Problem w tym jak to ustalić.

Nie jest to niestety PROSTE. By tego dokonać niezbędna jest głęboka wiedza z zakresu gemmologii, doświadczenie oraz odpowiednie urządzenia gemmologiczne takie choćby jak: lupa aplanatyczno-achromatyczna, spektroskop, polaryskop, refraktometr etc. Podstawowe wyposażenia eksperta gemmologii kosztuje kilka tysięcy EURO i niestety podstawowy zestaw nie pozwala na 100% ocenę  kamienia.

K A M I E N I E   T R A K T O W A N E

Słowo „traktowany” pochodzi od angielskiego słowa „treated” i użyte w kontekście kamieni naturalnych odnosi się do ich ulepszania, polepszania, poprawiania etc. bez względu na rodzaj użytej techniki. „Kamień traktowany” to kamień naturalny po ingerencji człowieka w jego strukturę, czystość czy barwę.

Rozwój techniki spowodował, że człowiek jest w stanie poprawić to co stworzyła natura. Od kilkunastu lat obserwujemy ingerowanie człowieka w kamienie naturalne na bardzo szeroką skalę. Poprawia się ich strukturę wewnętrzną, a przede wszystkim barwę i czystość. Istnieje co najmniej kilkadziesiąt zaawansowanych technologicznie metod służących do polepszenia wyglądu kamieni naturalnych. Najbardziej znane to wygrzewanie, napromieniowanie czy dyfuzja.

Na dzień dzisiejszy uważa się, że ponad 90% kamieni kolorowych znajdujących się w obiegu to kamienie traktowane.

Poprawianie kamieni niewątpliwie korzystnie wpływa na ich wygląd, ale niestety obniża ich wartość handlową nawet o 80-90%, a niektóre, choć nie wszystkie z tych metod obniżają właściwości użytkowe.

Najbardziej doświadczony ekspert kamieni kolorowych przy użyciu podstawowego sprzętu o którym pisałam wcześniej nie jest w stanie odróżnić kamienia 100% naturalnego od kamienia poprawianego niektórą ze stosowanych przemyślnych  metod.

Jest to jednak możliwe, ale tylko i wyłącznie przy pomocy najnowocześniejszego specjalistycznego i bardzo drogiego sprzętu na który przeciętnego eksperta nie stać. Takim sprzętem dysponują jedynie najbardziej renomowane laboratoria gemmologiczne, a w Polsce w posiadaniu takiego sprzętu jest tylko Instytut Gemmologii Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu.

Fachowa ocena klasy kamienia kolorowego może być wiarygodna tylko jeśli wykonana została przez doświadczonego eksperta przy użyciu nie tylko jego wiedzy i doświadczenia, ale również zaawansowanego technologicznie sprzętu badawczego. Problem w tym, że doświadczonych, a tym samym wiarygodnych ekspertów nie ma wielu, a ponadto niestety każą sobie płacić za wykonanie ekspertyzy kamienia.

Koszt podstawowej ekspertyzy kamienia to około 30,00 – 50,00 złotych + 2-3% wartości kamienia, a proszę pamiętać o czym pisałam wcześniej, że z podstawowej ekspertyzy nie będzie wynikało czy kamień jest 100% naturalny czy też traktowany. Dogłębna analiza i ocena kamienia może być wykonana tylko i wyłącznie przy użyciu najnowocześniejszego sprzętu gemmologicznego, który nie jest osiągalny dla przeciętnego eksperta- gemmologa.

Listę wiarygodnych ekspertów możecie Państwo znaleźć na stronie internetowej Stowarzyszenia Rzeczoznawców Jubilerskich www.srj.org.pl.

Jaki z tego wniosek dla kupującego? Ano taki, że kupując kamień szlachetny drogi czy bardzo drogi bezwzględnie należy żądać autentycznego certyfikatu wystawionego przez renomowane laboratorium gemmologiczne. Bez takiego certyfikatu nigdy nie będziecie pewni czy weszliście w posiadania kamienia 100% naturalnego i jaka jest jego faktyczna wartość. Żebyśmy się dobrze rozumieli to wyjaśniam, że pod pojęciem drogi i bardzo drogi mam na myśli kamienie kosztujące tysiące, dziesiątki czy setki tysięcy dolarów.

A co z kamieniami tańszymi???

Znajdując w ofercie sprzedaży kamień szlachetny kosztujący kilka, kilkanaście czy kilkadziesiąt złotych z góry musicie założyć, że jest to kamień niskiej klasy co do którego jakości wiele można mieć do życzenia. Wątpliwe jest nawet czy doświadczony gemmolog zaliczyłby go do kamieni szlachetnych czy tylko ozdobnych nawet jeśli to jest naturalny szafir, szmaragd czy rubin.

Więcej można oczekiwać po kamieniu kosztującym kilkaset złotych, a tym bardziej kilka tysięcy. W takim przypadku uzasadnione jest już żądanie certyfikatu choć trzeba pamiętać, że za certyfikat zapłaci zawsze kupujący.

Ekspertyza kamienia kolorowego jest bardziej skomplikowana aniżeli ekspertyza diamentu do oceny którego używa się tylko 4 podstawowych parametrów i co gorsza nie ma jednolitych kryteriów oceny obowiązujących na całym świecie. Więcej w tym przypadku zależy od indywidualnego spojrzenia konkretnego eksperta.

W mojej ofercie handlowej kamieni kolorowych przyjmuję pewna indywidualną klasyfikację kamieni ze względu na ich jakość bardzo szeroko rozumianą. Kamień zakwalifikowany do jednej z 5 klas będzie charakteryzował się parametrami jakościowymi w pewnym przedziale przy czym przez parametry jakości należy rozumieć jako zespół czynników, a nie pojedyncze kryterium. Kamienie zaliczone do jednej klasy np. „AAA” będą jednocześnie charakteryzowały się nie tylko lepsza strukturą wewnętrzną od kamieni klasy „AA”, ale również bardziej nasyconą barwą, wyższą przezroczystością, jak również dobrą jakością szlifu. Mówiąc inaczej kamień będzie O.K. pod każdym względem. Natomiast przyporządkowanie do danej klasy nie będzie znamiennikiem wartości materialnej kamienia. Np. cytryn czy peridot klasy „AAA” zawsze będzie miał znacznie mniejszą wartość handlową od szmaragdu czy szafiru tej samej klasy „AAA”.

Zakwalifikowanie oferowanych do sprzedaży kamieni do jednej z 5 klas pozwoli Państwu zrozumieć czego możecie się spodziewać i powinno uchronić od ewentualnych konfliktów na linii sprzedawca – kupujący.

Oto stworzona przeze mnie klasyfikacja kamieni kolorowych, szlachetnych i ozdobnych:

1. Klasa - AAAAA. - najwyższa
2. Klasa - AAAA.
3. Klasa - AAA.
4. Klasa - AA.
5. Klasa - A.            - najniższa,
6. W sporadycznych przypadkach po literkach "A" będę dodawała jeszcze znak matematyczny "+" co będzie oznaczało, że kamień pomimo niższej klasy czymś szczególnym zasługuje na wyróżnienie np. kamień o zanieczyszczonej strukturze kwalifikującej go do klasy "AA" będzie miał bardzo staranny szlif lub odwrotnie tzn. przy dobrej klasie czystości jakość szlifu będzie bardzo kiepska nie pozwalająca na zakwalifikowanie do wyższej klasy.
   

Generalnie proszę zakładać, że wszystkie oferowane przeze mnie kamienie będą mieściły się w szeroko rozumianej klasie jubilerskiej przez co należy rozumieć, że będą nadawały się do wykorzystania w biżuterii. Będą niewątpliwie też od tego wyjątki w postaci kamieni kolekcjonerskich, w tym nie obrobionych, ale takie kamienie inaczej będą opisane. Inna sprawa to szeroko pojmowana jakość oferowanych kamieni. Czym wyższa klasa do której kamień został zakwalifikowany tym wyższa jego jakość pod każdym względem. Oto krótka charakterystyka poszczególnych klas:

Klasa AAAAA – do niej zakwalifikowane będą tylko i wyłącznie kamienie IDEALNE pod każdym względem coś jak brylanty o barwie „D” i czystości „F”.

Klasa AAAA – kamienie niemal idealne, mniej więcej odpowiedniki brylantów o barwie E-F i czystości VVS.

Klasa AAA – kamienie bez zastrzeżeń przy ich ocenie gołym okiem. Kupując kamień klasy AAA nie będziecie mieli powodu do zastrzeżeń tak długo jak nie poddacie tego kamienia badaniu przy pomocy specjalistycznego sprzętu gemmologicznego.

Klasa AA – kamienie o jakości nieco niższej. Można spodziewać się widocznych gołym okiem niewielkich niedoskonałości tak w strukturze samego kamienia, jego nasyceniu barwą, niedoskonałej przezroczystości czy np. niedoskonałej obróbce(szlifie).

Klasa A – to najniższa klasa jubilerska kamieni jakie będę oferowała. Choć nadal jak najbardziej odpowiednie do biżuterii to należy spodziewać się niedoskonałości opisanych dla klasy AA, ale niedoskonałości tych będzie więcej i/lub będą bardziej dostrzegalne.

Myślę, że tak pomyślana klasyfikacja kamieni pozwoli Państwu zorientować się co do jakości oferowanego kamienia zanim go zakupicie i otrzymacie. Czasami jeśli kamień będzie miał jakieś wyjątkowo charakterystyczne cechy wówczas będą one odpowiednio opisane dodatkowo.

Podkreślam raz jeszcze, że zaliczenie do odpowiedniej klasy nie stanowi o obiektywnej wartości kamienia jeśli porównujemy różne kamienie, a nawet w przypadku gdy te same. Np. szmaragd czy rubin niższej klasy AA będzie droższy niż cytryn wyższej klasy AAA o zbliżonej masie. Masa kamienia ma zdecydowany wpływ na jego wartość która rośnie progresywnie do wzrostu masy. Dlatego też ten sam rubin czy szmaragd o klasie wyższej np. AAA, ale wyraźnie niższej masie będzie tańszy od rubinu czy szmaragdu niższej klasy AA, ale o wyższej masie.

Progresywny wzrost wartości kamienia względem przyrostu jego masy oznacza, że kamień np. 1 caratowy będzie znacznie droższy od 2 kamieni półcaratowych.

CENY. O cenach decydują sprzedający. Tak było, jest i tak powinno być. Jest tylko sprzedającego  za ile chce sprzedać należący do niego przedmiot. Jeśli kupujący cenę uważa za zbyt wygórowaną to zawsze może poszukać sobie tańszego sprzedawcy. Może się też targować, ale zawsze przed, a nie po dokonaniu zakupu.

Ceny na kamienie kolorowe są wyjątkowo "rozstrzelone". Zawsze zatem sprawdzajcie Państwo ceny u różnych sprzedawców. Tylko w ten sposób zaoszczędzicie. Problem jednak w tym, że wręcz niemożliwe znaleźć dokładnie takie same kamienie, a porównując ceny na kamienie różniące się między sobą niewiele możemy wywnioskować która cena jest korzystniejsza, ta niższa czy ta wyższa.

Na stronie internetowej www.gemur.pl znajdziecie Państwo cennik na wiele kamieni szlachetnych i ozdobnych. Niestety nie na wszystkie. Ale korzystajcie z niego. Niewątpliwie da Wam jakieś pojecie o obiektywnej wartości kamieni i ewentualnie uchroni przed wykorzystaniem Waszej niewiedzy.

RADY i PRZESTROGI

Decydując się na kupno kamieni szlachetnych, zwłaszcza tych droższych, róbcie to świadomie. To co napisałam w tym „niezbędniku” w jakimś stopniu Wam pomoże podjąć decyzję, ale nie zawsze. W niektórych sytuacjach zawarta tu wiedza może być niewystarczająca i warto będzie skonsultować się z profesjonalnym ekspertem gemmologii.

Unikajcie jak ognia sprzedawców, którzy nie podają rzeczywistych parametrów kamieni, a raczą Was tylko przymiotnikami jak: wspaniały, cudowny, prześliczny, jedyny w swoim rodzaju, olśniewający. Nie tak zwyczajowo zwykło się określać jakość kamieni szlachetnych czy ozdobnych.

Macie prawo żądać dobrych kamieni za dobrą cenę, ale pamiętajcie o jednym, ZAPOMNIJCIE o kamieniach najładniejszych, chyba że zdecydujecie się na taki kamień wiele tysięcy dolarów.

Jako ciekawostkę podam, że niedawno na aukcji sprzedano 1-caratowy tanzanit za 59.000,00 dolarów. Tyle kosztują te najpiękniejsze i jeśli takich szukacie to sugeruję sklep Tiffany’ego na 5-tej Alei w Nowym Yorku.

Podana przeze mnie wyżej 5-cio stopniowa klasa jakości kamieni jest tak trochę na wyrost. Nie należy się bowiem spodziewać bym posiadała w swojej ofercie kamienie zaliczone do klasy AAAA czy tym bardziej AAAAA. Są zbyt drogie by liczyć na ich sprzedaż. Kamienie w niższych klasach jakości też są na swój sposób ładne, a co najważniejsze ich cena jest przystępna i nie będzie drenowała Waszych kieszeni.

Decydując się na zakup kamieni naturalnych żądajcie podania jego szczegółowych parametrów odnoszących się do jego cech najistotniejszych. W żadnym wypadku nie można zaakceptować lakonicznych opisów takich jak: ładny, piękny śliczny i.t.p.

Ku przestrodze podam Państwu żywy przykład jednej aukcji Allegro gdzie sprzedawca zamiast istotnych cech kamienia podaje informaje niewiele znaczące i wprowadzające w błąd klienta.

           5.35 karat. NATURALNY OLŚNIEWAJĄCY KOLUMBIJSKI SZMARAGD

NIE PODDAWANY ŻADNYM PROCESOM ULEPSZANIA

                                   100% prawdziwy! Przepiękny kamień szlachetny! 

                                           Pochodzenie kamienia  - Kolumbia

Przybliżona wielkość - 14mm/11mm/4mm

Kolor - jak przedstawiono na zdjęciach

Obróbka - nie poddawany obróbce ulepszania

                                           Zdjęcie przedstawia aktualny kamień.

To wspaniały, wysokiej jakości 

NATURALNY SZMARAGD
oferowany Państwu ekskluzywnie przez…

Oto mój komentarz tak do opisu jak i zdjęcia:

Bezsprzecznie jawnym nadużyciem jest zaliczenie tego szmaragdu do kamieni szlachetnych. Jak zapewne pamiętacie, wcześniej pisałam, że o zakwalifikowaniu kamienia do grupy szlachetnych w żadnym razie nie decyduje jego nazwa czy właściwości fizyczne. O tym decyduje jakość kamienia bardzo szeroko rozumiana. Ten szmaragd eliminuje z grupy szlachetnych przede wszystkim jego nieprzezroczysta struktura. Ze względu na nieprzezroczystość ten szmaragd w najlepszym razie może być zaliczony do kamieni ozdobnych!!!

W dalszej części opisu sprzedawca pisze – cytat: ”to wspaniały, wysokiej jakości naturalny szmaragd…”

Czy naturalny? Na ten temat się nie wypowiadam choć proszę pamiętać to o czym pisałam w sekcji „kamienie traktowane”, a mianowicie, że ponad 90% kamieni kolorowych to kamienie polepszone, a zatem już nie 100% naturalne.

Czy wspaniały, wysokiej jakości??? Zdecydowanie NIE. POSPOLITY bardzo kiepskiej jakości.

Prawdą jest, że większość szmaragdów oferowanych choćby na Allegro to szmaragdy niskiej, porównywalnej do tego jakości. Szmaragdy przezroczyste o dobrej strukturze to rzadkość jak czyste diamenty i nie należy ich się tu spodziewać ze względu na cenę.

Prawda ta jednak nie uprawnia by kamień  niskiej jakości opisywać jako: „wspaniały, olśniewający, wysokiej jakości”.

Stosując tak nierzetelne opisy sprzedawca ten stawia siebie w świetle sprzedawców całkowicie niekompetentnych lub jawnych oszustów. Sami Państwo oceńcie, która wersja bardziej do niego pasuje.